Yvonne Nesselaar

Lieve Yvonne, dit was eigenlijk nog niet de bedoeling. Want, als we spraken over goed ouder worden, dan was dat altijd iets wat ooit nog ergens in de verre toekomst stond te gebeuren.

Je kon je opwinden over ‘de kleine dingen’ waar geen -of te weinig- aandacht voor was. Dat deed je al bij Antes, en hoorden we ook als je vertelde over jouw werk binnen de tbs-kliniek. Die kleine dingen stonden altijd voor iets groters. Het ging om gezien worden als mens. Dat is waar jij voor ging. Je was ‘de stem die tussenbeide kwam’. Tussen mensen in de knel en mensen die vaak eerst in gesprek moesten om te zien hoe knellend systemen en routines kunnen zijn. Jij gaf op veel verschillende manieren een stem aan menselijke zorg. Via jouw stem op de radio, als spreekstalmeester tijdens symposia of door naast mensen te staan als zij in gesprek gingen met een arts.

Je zocht tijdens jouw werkzame leven al naar een haakje om bij Zorgvrijstaat aan de slag te gaan. Op zoek naar een plek waar je jouw levenservaringen en jouw eigen-wijsheid ruimte kon geven. Dat haakje was er toen Milja het Natafelen wilde overdragen. Je gaf daar jouw eigen draai aan. Je bracht jouw eigen levenslessen in, bijvoorbeeld over vriendschappen. Zorg voor vrienden van heel verschillende leeftijden! Want: als je ouder wordt, dan vallen mensen om je heen weg. En belangrijk om verbinding te houden met zaken die over de toekomst gaan. Lessen die een plek hebben gekregen in het verhaal van de Zorgvrijstaat. Een verhaal dat we aan elkaar blijven doorvertellen.

Tijdens de coronaperiode ging het Natafelen gewoon door. Online en zonder soep, brood en smeersels die je normaal altijd bij elkaar fikste. De lijst met mensen die je wilde benaderen was altijd lang, het aantal onderwerpen waar je het over wilde hebben ook. Als je weer eens niet kon inloggen, dan belde je Marlies en dan leek het vervolgens alsof je nooit iets anders had gedaan.

Je pakte bij ons een oude liefde op. Je bedacht én maakte Radio Zorgvrijstaat, een serie podcasts waar we trots op zijn. Sommigen van ons hebben deze opnames weer opnieuw beluisterd. Om jouw warme stem nog even te kunnen horen. Het is één van de vormen waarmee je bij ons blijft.

Onze vergaderingen liepen niet altijd even gestructureerd. Dat kwam omdat voor jou ook momenten waren om verhalen te vertellen. In een mooie zwarte jurk, met een opvallende bril en een rode roos in jouw haar kwam je binnen. Je vertelde over jouw moeder. Over jouw broer, met wie je samen de zorg voor jouw moeder deelde. Je wilde leven zoals zij haar oude dag leefde. Je vertelde over hoe belangrijk een geriater kan zijn. Niet om te genezen, maar om de manier waarop zij naast jou en jouw moeder stond.

Je vertelde over wat je door wilde geven aan anderen. Ouder worden is gedoe, het is niet erg, het is bijzonder. Je was er niet bang voor. Je verwonderde jezelf over wat er langzaam leek te veranderen. Het was soms een combinatie van mopperen en lachen, om wat er wel eens misging. Het kastje dat nog open stond en dat je niet had gezien.

We hebben geprobeerd om je op te geven voor een cursus valpreventie. Maar dat was natuurlijk niets voor jou.

Jij zag jezelf eerder als ons Living Lab voor goed ouder worden. Je moest dat goed voorbereiden, zo vond je. Er moesten Voorzorgcirkels komen, maar dat moesten geen clubjes worden van alleen maar oude mensen. Het moesten Burencirkels worden! Je wilde het anders doen dan het landelijke handboek voorschreef. Jij trok de wijken in en bracht het onderwerp op veel verschillende manieren onder de aandacht. En je startte zelf een Voorzorgcirkel in jouw eigen wijk.

Op een gegeven moment kwam je met een nieuwe naam voor het Living Lab: Vrolijk Verval, naar het boek van Hedy d’ Ancona. Je dacht tot op het laatste moment mee en je gaf mede richting aan onze koers. Hoe ontwikkelen we ook zorgzame gemeenschappen voor de laatste levensfase? Ook daarin zag je nog een kans om als het ware zelf actie onderzoek te doen.

Wij hadden je in al die jaren al vaker met enthousiasme horen vertellen over jouw buurvrouw Yasmina. Iemand die je wel mee wilde nemen naar Zorgvrijstaat. Iemand die in de laatste maanden een steeds belangrijker rol is gaan spelen in jouw leven. Een steun en toeverlaat. Een zorgcirkel optima forma!

Jouw eigen zorg – en burencirkel gaf je op een geheel eigen wijze verder vorm. Je wist wat je wilde, wat je niet wilde. Je bleef tijdens jouw ziekte ook jezelf. Nuchter en Rotterdams. Martijn vertelde me dat je zelfs toen nog actievoerde voor kleurrijke zorg. Je vroeg de fabrikant van incontinentieluiers immers waarom die dingen er alleen in het wit waren, en niet in leukere kleuren. Je voelde je toch al zo rot om zo’n ding te dragen.

En altijd klonk er weer tevredenheid over jouw leven, ondanks tegenslagen die jij ook hebt meegemaakt. ‘Wat heb ik toch een mooi leven’, zo zei je vaak.

Met elk van ons had je een eigen band. Je hebt iedereen iets meegegeven, over jouw levenswijsheiden, van jouw levensvreugde ook. Je hebt ons geleerd om het leven te blijven vieren, ook als het minder goed gaat. Jij deed dat op jouw manier, zelf de touwtjes in handen houdend. Maar in relatie tot ons allemaal.

Jouw levenslessen vormen jouw nalatenschap in onze harten én ook in hoe we met elkaar Zorgvrijstaat zijn.

Lieve Yvonne, het moet toch echt. Bedankt! Vaarwel!